ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’daki Amerikan askeri faaliyetlerini genişleten ve yeni üsler kurulmasına imkan tanıyan 10 sayfalık anlaşmayı imzaladı. Adanın mülkiyet devrini içermeyen bu yeni mutabakatla birlikte Grönland yönetimi, tarihinde ilk defa uluslararası düzeyde bağlayıcılığı bulunan resmi bir metne doğrudan taraf olarak katılım sağladı.
Salı günü kamuoyuyla paylaşılan anlaşma metninde, Grönland topraklarının Washington yönetimine devredilmesine yönelik herhangi bir hüküm yer almadı. Daha önce adanın kontrolünü tamamen devralma niyetini dile getiren Trump, ocak ayında şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı ve bölgesel yetkililerin, ABD Başkanı’nın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
olarak nitelendirdiği bu uzlaşıdan geri çekilmesini önlemek amacıyla mülkiyet konusundaki ayrımı vurgulamaktan kaçındıkları kaydedildi.
Diplomatik Süreç ve Güvenlik Dengeleri
Müzakere sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, aylardır hassasiyetle yürütülen temasların ardından metnin Trump’a sunulması için uygun zamanın beklendiğini aktardı. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, yaşanan süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Washington’ın adadaki askeri hakları 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne giden Başkan Yardımcısı JD Vance, Çin ve Rusya’nın bölgedeki adımlarına dikkat çekerek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Özerklik ve Gelecekteki Bağımsızlık Şartı
Varılan uzlaşı Danimarka ve Grönland cephesinde genel kabul gördü. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, durumun özerklik açısından önemini şu sözlerle açıkladı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Anlaşma metninde ayrıca Grönland’ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi ihtimaline dair bağlayıcı bir maddeye de yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
