Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürürlüğe konan yeni Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği ile market raflarındaki peynirlerin üretim formülleri, saklama standartları ve etiket tanımları köklü biçimde yenilenirken, kurallara uymayan ürünlerin piyasadan kaldırılması kararlaştırıldı.
Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme, 2015 yılından bu yana geçerli olan eski mevzuatı bütünüyle hükümsüz kıldı. Perakende satış noktalarındaki denetimleri ve tüketici tercihlerini doğrudan etkileyecek yeni kurallar çerçevesinde, peynirlerin üretiminde yararlanılacak bileşenlere katı kısıtlamalar getirilirken ambalaj tasarımlarında da zorunlu standartlar belirlendi.
Etiketlerde Dört Tanım Yasaklandı
Tüketicilerin yanıltılmasını engellemek amacıyla ambalajlarda yaygın şekilde kullanılan bazı ifadelerin yer alması tamamen engellendi. Mevzuat uyarınca artık paketlerin üzerine şu tanımlamalar yazılamayacak:
“Köy peyniri”
“Doğal peynir”
“Geleneksel peynir”
“Çiftlik peyniri”
Ürünlerin yağ oranları ve olgunlaşma aşamaları ürün ismiyle aynı alanda gösterilecek. Olgunlaştırılmış peynirlerde üretim zamanı gün, ay ve yıl biçiminde etiketlere işlenecek; ayrıca ürünün bekletilme süresi net olarak belirtilecek.
Üretimde Kesin Sınırlar ve Kaşar Standardı
İmalat sürecinde süt proteini dışındaki proteinlerin, süt yağı haricindeki hayvansal veya bitkisel yağların, jelatinin ve soya türevlerinin kullanımı kesin olarak menedildi. Nişasta ve nişasta kökenli maddelerin ise yalnızca çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla teknolojinin izin verdiği miktar haricinde formüllere girmesi yasaklandı.
Piyasadaki kaşar peynirlerinin etiketinde “eski” ifadesine yer verilebilmesi adına en az 120 günlük olgunlaşma şartı koşuldu. Çiğ sütten veya termizasyon uygulanmış sütten elde edilen ve telemesi haşlanmamış ürünlerin en az 4 ay olgunlaştırılmadan satışına izin verilmeyecek. Doğrudan tüketime sunulacak taze ürünlerin ise pastörizasyon normlarında ısıl işlem görmesi zorunlu kılındı.
Ambalaj Kriterleri ve Uyum Takvimi
Pastörizasyona denk bir işlem görmeyen ürünlerin ön yüzünde, ürün adıyla beraber en az 3 milimetre puntoyla “çiğ sütten üretilmiştir” uyarısı bulunacak. Farklı hayvanların sütleri karıştırılarak üretildiğinde, kullanılan sütler oranlarına göre etiket üzerinde çoktan aza doğru sıralanacak. Çeşni payı standart peynirlerde en çok yüzde 6, taze peynirlerde en çok yüzde 15 olabilecek. Eritme peynirinin dökme satışı ile telemenin son tüketiciye doğrudan sunumu yasaklandı.
Ürünlerin nakliye, muhafaza ve tezgâh süreçlerinde 10 derecenin altında korunması zorunlu hale geldi. İşletmelerin söz konusu kriterlere entegrasyonu için 30 Nisan 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten evvel imal edilenler raf ömürleri boyunca tezgâhta kalabilecek; fakat şartlara uymayan dilimlenebilir eritme peynirleri ile standart dışı ürünler süre bitiminde raflardan tamamen tasfiye edilecek.
