İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI verileri, ağustostaki 48,1 düzeyinden eylülde 47,9 değerine gerileyerek sektör koşullarındaki ılımlı yavaşlamanın devam ettiğini ortaya koydu. Eşik seviye olan 50’nin altında kalan endeks, talep zayıflığı ve jeopolitik gelişmelerin üretim ile siparişler üzerindeki baskısını sürdürdüğünü gösterdi.
Orta Doğu merkezli çatışmaların getirdiği belirsizlik ortamı eylül ayında talep şartlarını olumsuz etkilemeye devam ederken, toplam yeni siparişlerdeki gerileme ağustos ayına oranla daha da belirginleşti. Küresel pazarlardaki zayıf seyrin sürmesiyle ihracat siparişleri de düşüş kaydetti; üreticiler zorlu piyasa şartları nedeniyle üretim hacmini üst üste dördüncü ayda da daralttı.
Bölgesel gerilimlerin etkisiyle yükselen petrol, yakıt, taşımacılık ve ham madde giderleri imalatçıların maliyet yükünü yukarı çekti. Girdi maliyetleri ve nihai ürün fiyatları enflasyonunun son dört ayın zirvesine çıktığı eylülde, deniz taşımacılığındaki aksaklıklar ile malzeme eksiklikleri teslimat sürelerinin uzamasına yol açtı.
Sektörel Ayrışma ve İstihdam Dinamikleri
Takip edilen 10 ana sektörün 9’unda üretim gerilerken, gıda ürünleri son 7 ayın ardından ilk kez üretim artıran tek alan olarak öne çıktı. Üretimdeki en belirgin yavaşlama kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe kaydedilirken; yeni siparişlerini yükselten tek sektör gıda, en sert düşüşü yaşayan alan ise ağaç ve kağıt ürünleri oldu. Dış siparişlerde ise gıdanın yanı sıra kara ve deniz taşıtları sektörü artış gösterdi.
Sipariş ve üretimdeki durgunluk istihdam kararlarına da yansıdı ve eylülde yalnızca iki sektörde çalışan sayısı arttı. Kara ve deniz taşıtları üreticileri üst üste beşinci ay istihdam artışı sağlarken, elektrikli ve elektronik ürünlerde çalışan sayısı son üç ayda ikinci kez yükseldi; en belirgin personel kaybı ise ağaç ve kağıt ürünlerinde gerçekleşti.
Girdi maliyetlerindeki en keskin artış kara ve deniz taşıtları sektöründe ölçülürken, satış fiyatı enflasyonunda ana metal sanayisi ilk sırada yer aldı. Diğer yandan, elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe tedarikçilerin teslimat süreleri bir yılı aşkın sürenin ardından ilk defa kısaldı.
Açıklamada görüşlerine yer verilen S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Türk imalatçıları eylül ayında da bu durumun etkilerini hissetmeye devam ettiğini belirtti.
Harker, değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Üçüncü çeyrek boyunca görünüm önemli bir değişim göstermedi ve jeopolitik koşullara ilişkin belirsizlik sektörde büyümeyi sınırlamayı sürdürdü. Bununla birlikte, PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin hafif üzerinde olması toparlanmaya yönelik bazı temkinli sinyaller verdi.”
