Arap Yarımadası’nı vuran şiddetli kasırgaların çöl bölgesinde su birikintileri oluşturması, çekirge nüfusunun 8 bin kat artarak geniş bir coğrafyaya yayılmasına neden oldu. Umman ve Yemen’den başlayıp Doğu Afrika ile Güney Asya’ya sıçrayan bu süreç, son 70 yılın en yıkıcı çekirge istilasını beraberinde getirdi.
Rubülhali Çölü’nde 2018 senesinde yaşanan meteorolojik değişimler istilanın başlangıç noktasını oluşturdu. Mayıs ayındaki Mekunu ve ekim ayındaki Luban kasırgaları, Umman ile Yemen’in belirli bölgelerine 100 ila 300 milimetre yağış bıraktı. Mevsim normallerinin yaklaşık beş katına ulaşan bu yağış miktarı, kurak arazide geçici su kütleleri meydana getirerek toprağın nem oranını kütlesel üremeye uygun hale getirdi.
Üreme Döngüsü ve Popülasyon Artışı
Oluşan sıcaklık ve nem dengesi, böceklerin tespit edilmeksizin üç nesil süresince çoğalmasını sağladı. Yumurtadan çıkışın iki hafta, larva gelişiminin altı hafta ve ergenlerin yumurtlama aşamasına gelmesinin üç hafta sürdüğü biyolojik evrede her nesilde 20 katlık artış gözlendi. İlk yağışların ardından kuruyan toprağın ikinci kasırgayla tekrar ıslanması, üç jenerasyon sonunda çekirge varlığını 8 bin katına taşıdı ve Ocak 2019 itibarıyla sürüler Suudi Arabistan ile Yemen’e doğru yayılmaya başladı.
Tüketim Kapasitesi ve Coğrafi Yayılım
Ortalama 2 gram ağırlığındaki yetişkin bir çöl çekirgesi, her gün kendi ağırlığına eşit oranda yeşillik tüketiyor. Popülasyon yoğunluğu yükseldiğinde davranışsal ve fizyolojik değişime uğrayan böcekler, kilometrekare başına 40 ila 80 milyonluk dev sürülere dönüşüyor. Günlük 150 kilometre katetme kabiliyetine sahip bir kilometrekarelik küme, yaklaşık 35 bin insanın tüketimine eşdeğer olan 160 ton yeşil bitkiyi yok edebiliyor.
İstilacı sürüler 2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan hattına ilerlerken Aden Körfezi’ni geçerek Etiyopya ile Somali sahasına ulaştı. Aralık 2019’da meydana gelen Pawan Kasırgası Doğu Afrika’daki süreci uzattı ve Kenya 2020 başında son 70 yılın en ağır çekirge istilasıyla karşı karşıya kaldı.
Müdahale sürecinde yaşanan aksaklıklarda şu faktörler etkili oldu:
Yemen ve Somali’deki çatışma ortamı sebebiyle üreme alanlarının incelenememesi
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü’nün yetersiz kaynaklara sahip olması
COVID-19 pandemisi nedeniyle pestisit sevkiyatında ve uzman hareketliliğinde aksamalar yaşanması
Hint Okyanusu’nun kuzeybatısında 2018’de 2, 2019’da ise 8 kasırga gerçekleşerek 1976’dan bu yana en yüksek düzeye ulaşıldı. Okyanus yüzey sıcaklıklarındaki artışın, benzer istila risklerini kuvvetlendirdiği kaydedildi.
