İstanbul Beykoz Torun Sokak’ta yaklaşık 50 yıldır ikamet eden 50 aile, 2018 yılındaki imar barışına başvurduklarında 11 binanın bulunduğu parselin Osmanlı dönemi kayıtlarına dayanan miras davasıyla başka bir aileye tescil edildiğini öğrendi ve mülkiyet ihtilafını Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Bölgedeki fabrikaların yoğunlaştığı 1970’li yıllarda mahalleye yerleşerek kendi konutlarını inşa eden yaklaşık 200 ilçe sakini, onlarca yıldır yerel yönetimden tapu tahsisi bekliyordu. Evlerin üzerinde bulunduğu alanın mülkiyeti geçmişte belediye kayıtlarında yer alırken, hak iddia eden ailenin 1980’de başlattığı ve 2009’da tekrar mahkemeye taşıdığı dava 2018’de kesinleşti. Yargı makamı, Osmanlı devrine ait tapu evrakını ve soybağını dikkate alarak arazinin mülkiyetini mirasçı torunlar adına tescil etti.
Fiilî kullanım ve zilyetlik haklarının göz ardı edildiğini savunan ilçe sakinleri, taşınmazların devredildiğini Yapı Kayıt Belgesi müracaatı yaptıkları esnada fark etti. Birikimlerini bu yapılara harcadıklarını aktaran ilçe sakinlerinden 1976 yılından beri bölgede oturan bir kişi şu sözlerle duruma karşı çıktı:
“40 senedir biz buraya ev yaparken, alırken neredelerdi de şimdi geldiler, bu yerlerin sahibi oldular?”
Eşini kaybettiğini ve dört yetimini söz konusu evde büyüttüğünü belirten bir diğer ilçe sakini ise sığınacak başka hiçbir adreslerinin kalmadığını dile getirdi.
Yerel yargı süreçlerinin aleyhlerine sonuçlanmasının ardından hak arayışlarını Anayasa Mahkemesi’ne yaptıkları bireysel başvuruyla sürdüren mahalle sakinleri ile mülk sahibi aile arasında Beykoz Belediyesi uzlaşma girişimlerinde bulundu; yürütülen arabuluculuk temaslarından şu ana kadar somut bir netice alınamadı.
Osmanlı Tapularında Hak Arama ve Hukuki İtiraz Süreçleri
Benzer mülkiyet uyuşmazlıklarında hak arayan mirasçıların Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne bağlı Kuyûd-ı Kadîme Arşivi üzerinden temessük ve tapu kayıtlarını incelemesi gerekiyor. Geçmiş belgelerde yer alan doğal sınır tariflerinin günümüz parsel ve kadastro haritalarıyla eşleştirilmesi için teknik bilirkişiler ile lisanslı harita mühendislerinin raporu doğrultusunda Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tapu iptal ve tescil davası açılıyor.
Arsalar üzerinde uzun süredir ikamet eden ve binaları kendi olanaklarıyla inşa eden yurttaşlar ise Türk Medeni Kanunu kapsamındaki zilyetlik ve iyiniyetli yapı sahibi hakları doğrultusunda yapılara ait muhdesat bedelini tazminat olarak talep edebiliyor. Tahliye riskini engellemek için ilçe sakinlerinin arsa paylarını satın alması ya da belediyelerin arsa takası ve kamulaştırma yolunu işletmesi gündeme gelebiliyor.
